
۱-۷- تعاريف مفاهيم
۱-۷-۱- تعاريف نظري:
رضايتمندي زناشويي: احساس ذهني از خوشنودي ،رضايت ولذت تجربه شده زناشويي است، هنگامي که همه جنبه هاي ازدواجشان را مد نظر مي گيرند(اميني، ترجمه سليمانيان، ۱۳۷۳).
پرخاشگري: پرخاشگري را کوشش درجهت وارد کردن آسيب بدني به ديگران مي داند (بارون،۱۹۷۷).
احقاق حق جنسي: تلاش فرد در تامين حقوق خود در محدوده زماني مشخص يا تحقيق بخشيدن به انتظارات دروني شده از خود از طريق تعامل با ديگران(تراويس و وايت، ۲۰۰۰).
۱-۷-۲- تعاريف عملياتي:
رضايت زناشويي: نمره اي است که از پرسشنامه رضايت زناشويي انريچ[۱] براي هريک از زوجين به دست
مي آيد.
پرخاشگري: نمره اي است که هر آزمودني در پرسشنامه پرخاشگريAO..(پ پ)[۲] کسب مي کند.
احقاق حق جنسي: نمره اي است که فرد از پرسشنامه احقاق جنسي هالبرت[۳] کسب مي کند.
Enrech-[1]
Aggression aues Tio aire (AQ)-[2]
Halbert-[3]

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:25

۲-۱-احقاق حق جنسي
خود آگاهي يا ناخودآگاهي زنان نسبت به اين مسئله که آنان دراحقاق جنسي و در نتيجه در عملکرد جنسي خود در به دست آوردن ارگاسمي کامل ناتوانند موجب تضعيف تعامل جنسي و عاطفي زوجين ،سست شدن مفاهيم ارزشهاي خانواده، تمايل به برقراري رابطه جنسي غيراززناشوئي ، رويدادن طلاق ، بروز ازدواج هاي مجدد ، ايجاد تنش و بحران درجو خانواده و پيدايش مشکلات رواني يا روان تني درفرزندان و زوجين مي گردد (تراويس و وايت ، ۲۰۰۰).ادامه ي اين احساس در زنان باعث بروز عزت نفس پائين وخود تحقيري و درنتيجه همانندسازي فرزندان دختر با الگوي تابع مادران خو د مي گردد .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:23

۲-۲- رضايت زناشويي :
دايره المعارف فلسفه و روان شناسي ، رضايت را خوشي بر آمده از آگاهي به يک وضعيت راحت تعريف نموده که به طور معمول با ارضاء برخي تمايلات خاص پيوند خورده است و از آنجا که رضايت به همراه خوشايندي حاصل مي شود ، پس مي توان گفت افراد ، رضايت را در فکر کردن بر وضعيتي که در وهله ي اول از خوشايندي براي آن ها حاصل شده ، به دست مي آورند . با اين اوصاف حالتي است که از ارضاء نيازهاي نهاده شده در انسان به وجود مي آيد حال آن که ، رضايت از ارزيابي منطقي درباره ي حالات خوشايند ايجاد مي گردد و در کنش هاي متقابل اجتماعي و بروز حالات رواني افراد نسبت به يکديگر بدست مي آيد و به عبارت ديگر رضايت از تعامل بين حالات خوشايند کننده احساس و کند و کاوهاي عقلاني در افراد ايجاد مي گردد ( گلاسر و ويليام، ۱۳۸۴ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:21

۲-۲-۱- عوامل و مولفه هاي رضايت زناشويي :
عوامل موثر بر رضايت زناشويي قدري وسيع و پيچيده است و تعاريف گوناگون از پژوهشگران و محققان در اين زمينه به اين پيچيدگي کمک مي کند . در اينجا اول به اختصار اين عوامل از ديدگاه هاي مختلف مورد بررسي قرار مي گيرد و در مرحله بعد به صورت مفصل توضيح داده مي شود .
احمدي ( ۱۳۸۳ ) عوامل موثر بر رضايت زناشويي را در مورد مقوله کلي دسته بندي مي کند که عبارتند از :
۱- عوامل زمينه اي:
شامل شرايط خانوادگي ، تحصيلات ، سن ازدواج ، فرزندان ، طول ازدواج، اشتغال، مسايل عقيدتي مذهبي ، کيفيت ازدواج والدين ، نوع جامعه و طبقه اجتماعي .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:19

الف) شغل و ميزان درآمد
چرلين ( ۱۹۷۹ )، ويلنت ( ۱۹۷۷ ) معتقد است که درآمد کم و ناامني شغلي با رضايتمندي زناشويي پايين همراه است هنگامي که زوجين بطور دائم درباره ي پول نگراني داشته باشند ، رضايت زناشويي پايين خواهد بود . بويژه براي شوهرها ، رضايت شغلي با خشنودي زناشويي رابطه دارد ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ) .
راس و همکارانش ( ۱۹۸۵ ) درباره تأثير اشتغال زن روي روابط خانوادگي تحقيقي انجام دادند که نتايج اين تحقيق نشان داد که در هر دو زماني که موقعيت شغلي زن بر اساس تمايلشان بوده کمتر افسرده بودند و چنانچه شغل زن در خارج از خانه با موافقت همسرش باشد و مردان نيز به همسران شاغل خود کمک کنند ، اشتغال زن نمي تواند روي نوع روابط خانوادگي تاثير منفي بگذارد ( به نقل از بهرامي ، ۱۳۷۹ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:16

تحقيقات فراواني درباره تأثير داشتن فرزند بر رضايت زناشويي انجام شده است . فلامن ( ۱۹۷۱ ) تحقيقي بر روي سه گروه خانواده انجام داده که نتايج اين بررسي نشان داد ، خشنودي از زندگي در همسراني که به دوره پدر و مادري انتقال يافته اند نسبت به دوره زندگي زناشويي قبلي کاهش يافته است ( به نقل از سيف ، ۱۳۷۸ ).
کاون ( ۱۹۸۳ ) گزارش کرد : بسياري از زن و شوهرهايي که پس از تولد فرزندان در خطر تباهي زناشويي قرار دارند آنهايي هستند که سازگاري زناشويي شان قبل از ورود فرزندان نيز در پايين ترين درجه بوده است زوج هايي که قبل از تولد کودکان کارکرد سالمي داشته اند با تجربه ي پدر و مادر بودن کنار مي آيند ، پس وارد کردن فرزند به زندگي به اميد بهبود ازدواج متزلزل کار اشتباهي است بايد ابتدا ازدواج را بهبود بخشيد ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:14

هيتون و پرات ( ۱۹۹۰ ) معتقدند : جهت گيري هاي مذهبي مشترک موجب شکل داده شدن شبکه هاي اجتماعي از جمله : دوستان ، بستگان و روحانيون مذهبي نيز مي گردد که آن به نوبه ي خود مدت زمان سپري شده زوجين با يکديگر را افزايش داد و حمايت هايي براي آنها فراهم مي سازد که همين موارد افزايش رضايت زناشويي را به همراه دارد ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ).
شيهان و همکارانش ( ۲۰۰۳) بيان داشته اند که مدت زمان سپري ده زوجين با يکديگر در فعاليت هاي غير مذهبي بر رضايت مندي زناشويي موثر مي باشد ، و حتي اگر زوجين داراي پيشينه مذهبي متفاوت قادر به انجام عبادات با يکديگر نباشند ، باز با شکل دهي پيوندهاي اجتماعي مشترک ، فعاليت هاي مشترک و حتي غير مذهبي نيز مي توانند اين کمبود را جبران کنند ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ).
يافته هاي کورتيس والسيون ( ۲۰۰۲) نشان مي دهد هر چه ميزان مغايرت در باورهاي مذهبي زوجين بيشتر باشد ميزان اختلاف آنها بيشتر خواهد بود . هم چنين احتمال طلاق در ازدواج هاي غير هم سنخ مذهبي بيشتر از ازدواج هاي برخوردار از هم سنخ مذهبي است ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 2:07

۲- عوامل ارتباطي:
شامل پذيرش و احترام متقابل ، اعتماد ، توجه و مراقبت ، همدلي و مهرباني ، تعهد و وفاداري ، رابطه با خويشان و اقوام ، همکاري زوج و کمک به يکديگر ، کيفيت گذراندن اوقات فراغت ، روابط جنسي ، درک متقابل ، سهيم شدن زوجين در تصميم گيريها و اقتصاد ، ابراز احساسات و محبت و رابطه صميمي ، حمايت و قدرداني ، چگونگي ارتباط قبل از ازدواج ، داشتن انتظارات واقعي و داشتن مهارت هاي حل مشکل مي باشد .
الف) چگونگي برقراري ارتباط
اغلب زوج ها طريق صحيح گفتگو و برقراري ارتباط کلامي با يکديگر را نمي دانند و فاقد مهارت هاي لازم در اين زمينه هستند . بنابراين بارها بدون اينکه بخواهند ، زمينه رنجش و ناراحتي را در همسر خود فراهم مي کنند . اگر زن و شوهر مسائل خود را با يکديگر مطرح نکنند ، به راه حل مثبتي که هر دو با آن توافق داشته باشند ، نايل نمي شوند و همين امر مي تواند زمينه استرس را فراهم نمايد ( به پژوه ، ۱۳۸۲ ) .
ب) شناخت ها
براي درک اينکه رفتار همسر پر هزينه يا سودمند است شناخت ها يا افکار مربوط به آن رفتار مهم هستند . اگر يکي از همسران رفتار بدي ( پر هزينه ) انجام مي دهد ممکن است اين رفتار به خصوصيات همسر اسناد داده شود ( براي مثال ، او تنبل است ) ، يا بر عکس ممکن است رفتار به شرايطي که فرد را احاطه کرده نسبت داده شود ( براي مثال او روز کاري سختي را گذرانده است براي همين نمي تواند شام درست کند ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:56

ج) پذيرش و احترام متقابل
ويگنز و همکارانش( ۱۹۸۳ ) بر نقش ميزان درک همسر در تعيين ميزان رضايت زناشويي تأکيد مي کنند و خاطر نشان مي سازند زوج هاي که از شيوه هاي واکنش متقابل که ارتباط آنها را سهولت مي بخشد و فهم آنها را در خصوص احساسات و عواطف يکديگر بهبود مي بخشد استفاده مي کنند به احتمال زياد رضايت بيشتري از زندگي زناشويي خود دارند ( به نقل از بهرامي ، ۱۳۷۹ ) .
بک ( ۱۳۸۴ ) ، نيز معتقد است عدم درک متقابل يکي از نخستين عوامل اختلاف در ازدواج است و نشانه هاي آن را اغلب در عبارتي « نمي فهمم که چرا چنين رفتاري دارد » مشاهده مي کنيم پس اگر خواسته هاي همسر درک شوند و آنها به طريقي برآورده شوند مي تواند به بهبود روابط زناشويي کمک نمايد .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:54

ارتباط صميمانه
تحقيقات نشان مي دهد رابطه مثبتي بين ارتباط صميمانه و رضايت زناشويي وجود دارد . اين عقيده کلي که مهارتهاي ارتباطي تعيين کننده اصلي رضايت و سازگاري زناشويي هستند توسط نظريه هاي زوج درماني و پژوهش هاي متعددي مورد بررسي قرار گرفته است. اوکام ( ۱۹۹۲ ) اظهار مي دارد پژوهشها نشان مي دهد که مسايل و مشکلات ارتباطي منبع اصلي مشکلات بين فردي است و بسياري از مشکلات زناشويي ناشي از سوء تفاهم و ارتباط غير موثري است که نتيجه آن احساس ناکامي و خشم به خاطر عدم برآورده شدن انتظارات و آرزوهاي نهفته مي باشد ( به نقل از فرح بخش ، ۱۳۸۳ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:53

عشق و علاقه متقابل
عشق در رابطه بين زوجين شامل ابراز احساسات مثبت ، توجه و مراقبت ، همدلي و مهرباني ، حمايت و قدر داني مي باشد . اگر چه نمي توان تفکيکي دقيق بين ارتباط صميمانه و عشق قائل شد ،ولي مي توان گفت يک ارتباط صحيح مي تواند بدون عشق نيز شکل بگيرد در حالي که ارتباط عاشقانه لازمه اش صميميت و توجه مثبت طرفين است .
بالارد و ريش ( ۱۹۹۶ ) معتقدند که عشق شکل دهنده ادراکات زوجين از همديگر است و ادراکات عشق در بين زوجين رابطه مثبتي با رفتارهاي نگهدارنده ازدواج دارد ( به نقل از احمدي ، ۱۳۸۳ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:51

س) رابطه ي جنسي
يکي ديگر از عوامل رضايت زناشويي رابطه جنسي مي باشد . سانگ ( ۱۹۹۴ ) در تحقيقي به بررسي ميزان رضايتمندي جنسي بين زوجهاي کره اي آمريکايي در ايالت هاي غربي آمريکا دست زد نتايج حاصله حاکي از اين بود که شوهران از کيفيت روابط جنسي خود بيشتر از زنان رضايت نشان مي دادند . همچنين مشخص شد عزت نفس بيشتر ، نگرش مثبت ، همدلي و همدمي زن و شوهر با ارضاي جنسي کامل در رابطه است و رضايت جنسي در سنين زوجين جوانتر بيشتر ديده مي شود و تفاوت فرهنگي بين زوجين از ميزان ارضاي جنسي طرفين مي کاست ( به نقل از فرح بخش ، ۱۳۸۳ ).
هانت ( ۱۹۷۴ ) معتقد است که شادکامي کلي زناشويي با رضايتمندي جنسي رابطه دارد . زوج هاي شادکام نسبت به زن و شوهرهاي ناشاد از زندگي جنسي خود خشنودترند ( به نقل از براتي ، ۱۳۸۵ ) .
زوج هاي شادکام نسبت به زوج هاي ناشاد ارتباط جنسي بيشتري دارند ، با اين حال برخي از زن و شوهرها بدون آن که هيچ گونه زندگي فعالي از لحاظ جنسي داشته باشند ، از رضايت مندي زناشويي قابل ملاحظه اي بر خوردارند . برخي نيز که از زندگي جنسي خود لذت مي برند ، از زندگي زناشويي خود ناراضي هستند و کاهش تعداد دفعات ارتباط جنسي به طور حتمي باعث کاهش خشنودي زناشويي نمي گردد

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:49

تعهد و وفاداري
کاناري و استنفورد ( ۱۹۹۲) ، تعهد را به عنوان « تمايل فرد براي پايداري دائمي روابط » بيان کرده اند ( به نقل از احمدي ، ۱۳۸۳ ). ميزان تعهد همسران يکي از مهمترين عوامل تأثير گذار بر رابطه زناشويي است اين محققان دريافتند که تعهد نسبت به ازدواج با عواملي همچون مثبت انديشي ، باز بودن و انجام وظايف همسر رابطه مثبتي دارد .
سيليمن ( ۲۰۰۱ ) نيز معتقد است که تعهد به رابطه زناشويي حيات مي بخشد و زمينه اي را ايجاد مي کند که زوجين بتوانند روي موانع کار کنند و زماني را براي تلاش اختصاص دهند ( به نقل از يوسفي ، ۱۳۸۴ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:47

داشتن مهارتهاي حل مشکل ( توانايي حل مسأله )
يکي از ديگر از عوامل رضايت زناشويي توانايي حل تعارضات بين زوجين است . سيليمن ( ۲۰۰۱ ) معتقد است براي زوجين بسيار رضايت بخش است که به نوعي از عهده مسايل في ما بين خود برآيند . در چنين صورتي است که حل تعارض مي تواند براي ازدواج مفيد باشد . نتيجه حل تعارض مي تواند شناخت جديدي را ايجاد کرده و براي ازدواج سودمندتر باشد . مهارتهاي حل مشکل شامل ارتباط صحيح ، تصميم گيري ، اداره تعارض ، مديريت خانه ، مديريت مالي و شرکت در فعاليتهاي اجتماعي است( به نقل از يوسفي، ۱۳۸۴ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:45

يکي از عوامل تأثير گذار ديگر بر رضايت زناشويي زمان صرف شده با يکديگر و همکاري زوجين در امور منزل است . نتايج تحقيق استفان بار و برادفورد ( ۱۹۸۳ ) که بر روي ۷۰۴ زوج انجام داده بودند نشان داد که همکاري شوهر در کارهاي منزل با رضايت زناشويي رابطه مثبت دارد ( به نقل از بهرامي ، ۱۳۷۹ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:42

سهيم شدن زوجين در تصميم گيريها و مسايل مالي
بلودولف (۱۹۶۰ ) معتقد است که تصميم گيري ها بويژه در مورد مسايل مالي از عوامل موثر بر رضايت زناشويي است . مشارکت زنان در تصميم گيريها به ويژه اقتصادي از جمله عواملي است که نارضايت زناشويي به آن بستگي دارد و عدم توجه يکي از زوجين به نظرات ديگري در اين زمينه موجب نارضايتي مي گردد و اصولا هنگامي که زن و مرد در تصميم گيريها برابرند زن راضي تر است (به نقل از احمدي ، ۱۳۸۳ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:34

تبريزي (۱۳۸۲ ) به عوامل زير در ارتباط با رضايت زناشويي نيز اشاره کرده است :

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:32

کارلسون مي گويد : چون شيوه نگرش اشخاص در سنين مختلف فرق مي کند و افرادي که داراي سنين متفاوت هستند ، در فرهنگ و انديشه شان نيز تفاوت وجود دارد ، لذا تفاوت سني ، وجود تفاوتهاي فرهنگي و جهاني بيني را به همراه خواهد آورد و بر بقا و سعادت زناشويي تأثير خواهد گذارد ( ساروخاني ، ۱۳۸۰ ) .
بوث ، جانسون و وايت ( ۱۹۸۶ ) ، دريافتند که کساني که در سنين کمتر از ۲۰ سال ازدواج مي کنند کمترين پايداري ازدواج را داشته اند . صرف نظر از طول مدت ازدواج ، نتايج منفي ازدواج زود هنگام بر پايداري زناشويي مشهود بوده است ( به نقل از ذوالفقار پور ، ۱۳۸۰ ).
اين محققان نتايج معکوسي را براي آنهايي که ديرتر ازدواج کرده بودند به دست آورده اند . با وجود اين فقط در هفت سال اول زندگي ممکن است اين مشکل وجود داشته باشد و بعد از هفت سال اثر دير ازدواج نمودن مي تواند کاهش يابد . هر چند ممکن است مردان و زناني که داراي حداقل تحصيلات دانشگاهي هستند و در سنين پايين ازدواج مي کنند ، ازدواج طولاني تري داشته باشند ، و ليکن در مقايسه با افرادي که از نظر تحصيلات مشابه آنان هستند وليکن ديرتر ازدواج کرده اند باز هم طول ازدواج شان کمتر است

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:30

بررسي هاي تحقيقات انجام شده از تأثير نقش جنسيت در ميزان رضايت زناشويي دارد ، براي مثال ، پژوهشهاي هولان ( ۱۹۸۴ ) کسلو ، هنون لوند بلادر و گاتمن ( ۱۹۹۳ ) حاکي از آن است که مردان بيش از زنان گزارش مي کنند از زندگي خود رضايت دارند . زنان بيشتر از مردان تمايل دارند که يک رابطه را به صورت ناخوشايند ارزيابي کنند و همچنين بيشتر سعي در تغيير آن دارند ( به نقل از برک ، ۱۳۸۲) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:28

عوامل فرهنگي و اجتماعي ، آداب و رسوم ، رفتار و سلوک و حتي آداب لباس پوشيدن و غذا خوردن مي تواند زمينه هاي همدلي بيشتري را براي همسران پديد آورد ( نوابي نژاد ، ۱۳۸۲ ) . در فرهنگهاي مختلف الگوهاي فرزند پروري با يکديگر متفاوتند و اين تفاوت ها شامل رفتارهاي والدين ، ارزشهاي فرهنگي و اعتقادات فرزندان است .
زوجيني که از نظر زمينه فرهنگي ، قومي و نژادي با هم تفاوت دارند . انتظارات و باورهاي متفاوتي نيز درباره ي روابط زناشويي دارند . جونزوچائو ( ۱۹۹۷) ، نشان دادند زوجيني که از نظر زمينه ي فرهنگي ، قومي و نژادي با هم تفاوت دارند ، انتظارات و باورهايشان در مورد روابط زناشويي نيز متفاوت است . اين تفاوت در پيش فرضها و باورها ، در صورتي که زوجين بتوانند عاقلانه نقاط قوت و تفاوت هاي فرهنگي شان را در نظر بگيرند ، مي توانند منبع قدرت رابطه ي آنها باشد( به نقل از هالفورد ، ترجمه ي تبريزي و ديگران ، ۱۳۸۴ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:20

خشونت جسماني با رضايت زناشويي ارتباط دارد . بدين معني زوجهايي که در رابطه شان درگير خشونت جسماني هستند نسبت به زوج هايي که اين گونه روابط را ندارند کمتر احساس رضايت زناشويي مي کنند .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:17

فارل ( ۱۹۸۵ ) معتقد است که نيازها و مشکلات مربوط به سلامت جسماني ممکن است زمان ، انرژي و توجهي که بايد بر روابط زناشويي متمرکز شود را به خود اختصاص دهد و کيفيت هيجاني مناسب مورد نياز در رابطه زناشويي را تحت تأثير قرار دهد . در يکي از مطالعات انجام شده درباره رابطه بين ازدواج و سلامت جسماني مشخص شد که رضامندي زناشويي با سلامت همسران سنين بالا مرتبط نبوده بلکه با سنين متوسط و جواني ارتباط داشت (به نقل از جعفري ، ۱۳۸۴ )

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:15

۲-۳- پرخاشگري
پرخاشگري و تهاجم مساله اي است که طي حيات انسان در طول تاريخ وجود داشته است . نگاهي کوتاه به جهان اطراف به ما نشان خواهد داد که همان گونه که بکي از علماي اجتماعي معاصر گفته است : ” عصر ما ، عصر پرخاشگري است ” . بخش عمده اخبار راديو و تلويزيون شرح و نمايش خشونتهايي است که در نقاط مختلف جهان از سوي انسان ها نسبت به انسان هاي ديگر اعمال مي شود . کشتارهاي دسته جمعي ، قتلهاي انفرادي ، تجاوز ، تبعيض ، محروم کردن از حقوق اوليه ، همه و همه گوياي چهره خشن و زشت انسان نسبت به همنوعان خود است و جاي تعجب نيست که عالم اجتماعي ديگري گفته است : ” ما رفتارهاي خشن انسانها را نسبت به يکديگر حيواني مي خوانيم ولي بررسي خشونتهاي انسان نسبت به انسان نشان مي دهد که به کاربردن صفت حيواني در مورد اين گونه رفتارها در واقع توهين به حيوانات است ” . در حقيقت هم هيچ حيواني نسبت به هم نوع خود تا اين اندازه بي رحم و تا اين اندازه خشن نيست ( کريمي ، ۱۳۷۷ ).

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:13

۲-۳-۱- تعريف پرخاشگري
ارائه تعريفي قابل قبول از پرخاشگري به لحاظ موضع گيري هاي نظري متفاوت دشوار است . ناظر ( ۱۳۷۲ ) تجلي کشاننده مرگ در رفتار هشيارانه را پرخاشگري تلقي کرده است .
صادقي ( ۱۳۸۰ ) هر رفتار ناشي از ناکامي را پرخاشگري مي دانند .
بارون ( ۱۹۷۷ ) پرخاشگري را هر رفتاري که هدف آن آسيب يا صدمه به موجود زنده ديگري که براي اجتناب از چنين عملي انگيخته شده است ، قلمداد مي کنند.
عارفي ( ۱۳۷۸ ) پرخاشگري را صرفاً به منزله هر رفتاري که به ديگران آسيب برساند ، تعريف مي کند و آن را بر حسب فعال فعل پذير ، مستقيم غير مستقيم ، همچنين کلامي جسماني تقسيم کرده است .
راستي فر ( ۱۳۷۱ ) پرخاشگري را کوششي در جهت وارد کردن آسيب بدني به ديگران مي داند.
دل وکيو واليري ( ۲۰۰۳ ) پرخاشگري را رفتار قابل مشاهده و به قصد آسيب رساني اطلاق مي کنند .
طبق اظهارات چارلز اشپيل برگر روان شناس و متخصص در مطالعه خشم ، خشم حالت هيجاني است که از نظر شدت متغير است . خشم همانند ساير هيجانات با تغييرات فيزيکي و زيستي همراه است . رخدادهاي دروني و رخدادهاي بيروني ، هر دو مي تواند باعث خشم گردند ( انجمن روان شناسي آمريکا ، ۲۰۰۳ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:10

۲-۳-۲- عوامل پيش بيني کننده پرخاشگري
عوامل پيش بيني کننده شايع مورد استفاده در ايجاد خطر براي ديگران :
۱ ) قصد شديد براي آسيب رساندن به ديگري
۲ ) وجود قرباني
۳ ) تهديد هاي مکرر و آشکار
۴ ) طرح عيني
۵ ) دسترسي به ابزار اعمال خشونت
۶ ) سابقه از دست دادن کنترل
۷ ) لذت بردن از تماشا يا ايجاد جراحت
۸ ) فقدان ترحم
۹ ) خود را قرباني شمردن
۱۰ ) نفرت از صاحبان قدرت
۱۱ ) محروميت يا خشونت ديدن در دوران کودکي
۱۲ ) کاهش محبت و صميميت در خانه
۱۳ ) از دست دادن زود هنگام والدين
۱۴ ) آتش افروزي ، شب ادراري ، بي رحمي نسبت به حيوانات
۱۵ ) سابقه اعمال خشن
۱۶ ) رانندگي بدون احتياط

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:08

۲-۳-۳- اختلالات مرتبط با پرخاشگري
پرخاشگري و خشونت ممکن است در بسياري از موقعيتهاي باليني مشاهده شود . گفته مي شود خشونت زماني روي مي دهد که تعادل بين تکانه ها و کنترل دروني درهم مي شکند . شخص ممکن است افکار يا تخيلات خشونت داشته باشد اما تا زماني که کنترل خود را از دست ندهد ، افکار تبديل به عمل نمي گردند . هر گونه شرايطي که افزايش تکانه هاي پرخاشگري را در زمينه کاهش کنترل فراهم نمايد ممکن است به بروز خشونت منجر شود . موقعيتهايي که در آنها ترکيبي از عوامل ممکن است مشاهده شود مشتمل است بر حالات عضوي ، ناتوانائيهاي رشدي ، روان پريشي آشکار ، اختلال سلوک و استرسهاي شکننده روان شناختي و محيطي . در ادامه به برخي از اختلالات ذکر شده در چهارمين ويراست راهنمايي تشخيصي و آماري اختلالات رواني که با خشونت و رفتار پرخاشگرانه ربط داده شده اند اشاره مي شود .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:07

۲-۳-۴- علل پرخاشگري
اکنون با توجه به اين که پرخاشگري خود جزو عوامل ناکام کننده مي باشد و به طور مستقيم بر روابط زناشويي اثر مي گذارد به بررسي عواملي که منشاء پرخاشگري شناخته شده اند مي پردازيم :
۱ ) ناکامي :
تنها عامل بسيار مهم که افراد بشر را به پرخاشگري وا مي دارد ، ناکامي است . پذيرش وسيع اين ديدگاه از نظريه ناکامي پرخاشگري جان دالرد مايه مي گيرد . اين نظريه در فرم ابتدائي خود حاکي بود که ناکامي هميشه منجر به پرخاشگري مي گردد و پرخاشگري هميشه ناشي از ناکامي است . معهذا اينکه معلوم شده است که افراد ناکام هميشه با افکار ، کلمات و اعمال پرخاشگرانه به ناکامي خود واکنش نشان نمي دهند . در واقع ممکن است واکنش هاي گوناگوني نشان دهند از کناره گيري ، افسردگي و درماندگي گرفته تا تلاش براي تسلط بر منبع ناکامي ، همچنين آشکار شده است که تمام پرخاشگري ها از ناکامي ناشي نمي گردد . کاپلان ( ۱۹۸۳ ) مردم ( مثل بوکس بازها و فوتباليست ها ) به دلايل مختلف و در واکنش به محرکهاي گوناگون رفتار پرخاشگرانه نشان مي دهند (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:05

تحريک مستقيم :
کاپلان ( ۱۹۸۳ ) قرائن موجود حاکي است که بدرفتاري و اهانت کلامي ديگران غالباً عامل عمده اي در آشکار ساختن اعمال پرخاشگرانه در شخص است . وقتي پرخاشگرانه شروع شد ، معمولاً الگويي فزاينده پيدا مي کند ، و در نتيجه حتي ضربه اي خفيف و کلامي بي اهميت ممکن است موجب شروع فرآيندي گردد که در آن تحريکاتي قويتر مبادله شوند (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹ ) .
۳ ) وسائل ارتباط جمعي :
رابطه بين پرخاشگري و قرار گرفتن در معرض خشونت هاي تلويزيوني مورد توجه قرار گرفته است . کاپلان ( ۱۹۸۳ ) هر چه کودکان فيلم هاي خشن تري را در تلويزيون تماشا کنند ، خشونت بيشتري نسبت به ديگران نشان خواهند داد . به نظر مي رسد با گذشت زمان اين رابطه عميق تر مي گردد ، که حاکي از تأثير تراکمي خشونت و وسائل ارتباط جمعي است (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:03

عوامل محيطي آلودگي هوا :
کاپلان ( ۱۹۸۳ ) گزارش شده است که قرار گرفتن در معرض بوهاي مضر ، نظير بوهايي که از کارخانه هاي سازنده مواد شيميايي يا ساير مراکز صنعتي خارج مي شود ، ممکن است موجب تحريک پذيري افراد و نتيجتاً پرخاشگري گردد . اين اثر احتمالاً تا حدودي قابل قبول است . اگر بوهاي مورد نظر واقعاً نامطبوع باشد ، پرخاشگري افزايش مي يابد (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹ ) .
۵ ) سر و صدا :
کاپلان ( ۱۹۸۳ ) در چندين مطالعه گزارش شده است افرادي که در معرض صداهاي بلند و تحريک کننده قرار مي گيرند ، خشونت مستقيم شديدتري نسبت به افرادي که در معرض اينگونه شرايط محيطي نيستند ، از خود نشان مي دهند (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹ ) .

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 1:01

تراکم :
کاپلان ( ۱۹۸۳ ) بعضي از مطالعات حاکي است که تراکم بيش از حد ممکن است پرخاشگري را بالا ببرد ، در مطالعاتي ديگر چنين رابطه اي به ثبت نرسيده است . در موقعيت هايي که واکنش هاي تيپيک منفي ( مثلاً ، مزاحمت ، تحريک و ناکامي ) است ، تراکم جمعيت ممکن است احتمال انفجارهاي پرخاشگرانه را تشديد نمايد (به نقل از پور افکاري ، ۱۳۷۹

برچسب: نویسنده: پایان نامه روانشناسی تاريخ: شنبه 23 مرداد 1395 ساعت: 0:59